Gümrük ve Dış Ticaret Mevzuatı Açısından Fikri ve Sınai Mülkiyet Hakları: 29 Nisan 2026 İTO Semineri Notları ve HVAC Sektörüne Özel Çıkarımlar
- Marka tescili tek başına yetmez. Gümrükte korunmak için TÜRKPATENT tescili sonrası GKS (Gümrük Marka Koruma Sistemi) başvurusu da yapılmalıdır.
- Türkiye’de FSMH koruma sistemi 5 kurumdan oluşur: Ticaret Bakanlığı, TÜRKPATENT, İçişleri Bakanlığı, Adalet Bakanlığı, Kültür ve Turizm Bakanlığı.
- Türkiye’de marka tescili 1995’ten 2025’e 15 katın üzerinde arttı; ancak GKS başvurusu yapan firma sayısı çok daha düşük seviyede.
- HVAC sektöründe Mitsubishi, Daikin gibi global markaların paralel ithalatı ve Çin OEM tuzağı en sık karşılaşılan risk alanları.
- Yeni kurulacak şirketler için doğru sıra: marka tescili → domain/sosyal medya kaydı → GKS başvurusu → ithalat sözleşmesi → ihracat tescili.
Seminerin Künyesi ve Neden Önemli?
T.C. Ticaret Bakanlığı ve İstanbul Ticaret Odası iş birliğiyle 29 Nisan 2026 Çarşamba günü, İTO Eminönü Merkez Bina 4. Kat Meclis Salonu’nda “Gümrük ve Dış Ticaret Mevzuatı Açısından Fikri ve Sınai Mülkiyet Hakları” semineri düzenlendi. Açılış konuşmalarını İTO Yönetim Kurulu Üyesi Giyasettin Eyyüpkoca ve T.C. Ticaret Bakanlığı Gümrükler Genel Müdür Yardımcısı Münir Oğuz yaptı.
Inovair olarak Nisan 2026’daki Qingdao Ticaret Heyeti buluşması sonrası HVAC ve enerji teknolojilerinde uluslararası iş birliği sürecine girdiğimiz bir dönemde, bu seminer bizim için tesadüfi değildi. Çin’den ithalat planının somutlaşmaya başladığı bu aşamada, gümrükte fikri ve sınai mülkiyet haklarının (FSMH) nasıl korunduğunu, hangi başvuru programlarının var olduğunu ve yerli firmaların tecrübelerini ilk ağızdan dinleme fırsatı oldu.
Bu yazıda seminerin dört ana oturumundan aldığımız notları, T.C. Ticaret Bakanlığı’nın paylaştığı resmi verileri ve iklimlendirme sektörüne özel çıkarımlarımızı tek bir yerde derledik. Yeni kurulan şirketlerin dijital marka inşası ve marka katma değerini artırma süreçleri özelinde de pratik bir yol haritası sunuyoruz.
Bölüm 1: FSMH’nin Gümrüklerde Korunması
Konuşmacı: Hacer Turgut — Gümrükler Genel Müdürlüğü Ticaret Uzmanı
İlk oturumda Hacer Turgut, Türkiye’deki FSMH koruma sisteminin çok aktörlü yapısını anlattı. Birçok firma sahibinin “marka deyince TÜRKPATENT” düşüncesinin ötesine geçen bu sistem, beş ayrı kurumun koordineli çalışmasıyla işliyor.
Bu yapıda Ticaret Bakanlığı’na bağlı Gümrükler Genel Müdürlüğü‘nün rolü özellikle önemli. Sınırdan giriş yapan ürünleri ilk denetleyen, sahte/taklit ürünleri durdurma yetkisi olan ve hak sahibiyle iletişim kuran kurum olarak sistemin “ön cephe”sini oluşturuyor.
Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün 8 Temel Görevi
Türkiye’deki tüm gümrük noktalarında FSMH denetiminin standardize edilmesi.
FSMH korunmasına ilişkin Avrupa Birliği mevzuatına uyum çalışmaları.
Bakanlık içi FSMH ile ilgili birimler arasında bilgi akışı ve operasyon koordinasyonu.
Ulusal ve uluslararası organizasyonlarda Türk gümrük idaresinin temsili.
FSMH’nin gümrüklerde korunması başvurularının elektronik ortamda alınması (GKS).
Marka sahipleri ve temsilcileriyle aktif iş birliği ve diyalog süreçleri.
Gümrük personeline FSMH konusunda düzenli eğitimler.
Başvurular ve durdurma işlemlerine ilişkin istatistiksel veri yönetimi.
Bir Türk şirketinin “Markamız var, tescilliyiz, sorun yok” düşüncesi yetersiz. Marka tescili sadece hak sahipliğini belgeleyen bir adım. Bu hakkın gümrükte aktif olarak uygulanması için ayrıca GKS başvurusu gerekiyor. Aksi halde sınırdan geçen sahte ürünleriniz, gümrük memuru tarafından “marka sahibinden uyarı yok” gerekçesiyle serbest bırakılabilir.
Bölüm 2: GKS Başvuru Programı ve İstatistikler
Konuşmacı: Özge Aşkın — Gümrükler Genel Müdürlüğü Ticaret Uzmanı
İkinci oturumda Özge Aşkın, GKS başvuru sürecini ve Türkiye’deki marka tescil istatistiklerini paylaştı. Burada en çarpıcı veri, Türkiye’de marka tescil sayılarının son 30 yıldaki olağanüstü artışıydı.
Verilerin gösterdiği tablo şu: Türkiye’de marka tescil sayısı 1995’te 8.500 iken 2024’te 137.125’e ulaşmış. Yerli marka tescili özellikle 2010 sonrası ivmelendi — bu, Türk firmalarının markalaşma bilincinin geliştiğinin göstergesi.
Yabancı marka tesciline bakıldığında ise tablo daha durağan: 1995’te 3.241, 2025’te 15.101. Yani Türkiye’de tescilli markaların büyük çoğunluğu artık yerli. Bu hem fırsat hem risk: fırsat, çünkü Türk markaları artık küresel marka rekabetine giriyor; risk, çünkü tescil edilen her marka aynı zamanda korunması gereken bir varlık.
Türkiye’deki 137 binin üzerindeki marka tescilinden sadece küçük bir kısmı GKS sistemine kayıtlı. Yani çoğu Türk markası teknik olarak tescilli ama gümrükte fiilen korunmuyor. Bu, sahte ürün ithalatçılarının yararlandığı en önemli boşluk.
GKS Başvuru Süreci — Adım Adım
- TÜRKPATENT’te marka tescili — Hak sahipliği belgesi alınması.
- Ticaret Bakanlığı GKS portalına elektronik başvuru — Marka tescil belgesi, ürün görselleri, ayırt edici özellik tanımı.
- Bakanlık değerlendirmesi — Ortalama 30 gün içinde sonuçlanır, başvuru ücretsiz.
- Onay sonrası gümrük noktalarına bildirim — Tüm gümrük idarelerine markanın koruma kapsamında olduğu bildirilir.
- 1 yıllık geçerlilik + yenileme — Süre bitiminde yenileme başvurusu yapılır.
- Şüpheli sevkiyatta bildirim — Gümrük marka sahibine 10 iş günü süreyle ürünü alıkoyduğunu bildirir.
Bölüm 3: Markalaşma ve Tasarım Destekleri
Konuşmacı: Dilan Çuhadar Yıldız — İhracat Genel Müdürlüğü Birlik Personeli
İkinci oturumun açılışında Dilan Çuhadar Yıldız, ihracatçılar için sunulan devlet desteklerini aktardı. Bu destekler özellikle yeni kurulan veya markalaşma sürecinin başında olan şirketler için kritik.
| Destek Kategorisi | Kapsam | Hedef Kitle |
|---|---|---|
| Yurt Dışı Marka Tescili | Hedef ülkelerde marka tescil giderlerinin desteklenmesi | İhracat yapan/yapacak firmalar |
| Tasarım Ofisi Kurulumu | Şirket içi tasarım birimi kurma giderleri (personel, yazılım, ekipman) | Üretici firmalar |
| Danışmanlık Hizmetleri | Marka stratejisi, tasarım danışmanlığı, hukuki danışmanlık | KOBİ ve yeni şirketler |
| Tanıtım Faaliyetleri | Yurt dışı reklam, fuar, dijital pazarlama giderleri | İhracatçılar |
| Turquality Programı | Çok yıllı kapsamlı destek paketi (5+5 yıl) | Marka olgunluğu yüksek firmalar |
Şirket kuruluşunun ilk 12 ayında bu desteklerin başvuru süreçlerini paralel başlatmak kritik. İhracatçı Birlikleri’ne üye olunduktan sonra bu desteklere erişim kolaylaşıyor. Domain/sosyal medya markalama giderleri de bazı destek kalemleri kapsamında değerlendirilebiliyor.
Bölüm 4: Yerli Firma Tecrübeleri
Konuşmacılar: Av. Kemal Erez (ABC Deterjan), Av. Begüm Soydan (Sanko Tekstil), Av. Pulat Yörük (Yünteks/Alize), Av. Vehbi Kahveci (Serve Deep), Sanem Ardalı (Paşabahçe)
Seminerin pratik açıdan en zengin oturumu buydu. Beş büyük Türk firmasının hukuk müşavirleri, gümrükte FSMH koruması süreçlerinde yaşadıkları somut vakaları aktardı. Inovair olarak Paşabahçe mağazaları için Türkiye geneli revizyon ve yenileme projeleri yürüten bir firma olarak, Sanem Ardalı’nın paylaşımları özellikle dikkatimizi çekti.
Tecrübe Paylaşımlarından Öne Çıkan Başlıklar
Gümrükte yakalanan sahte ürünler için imha tutanağı sürecinin detayları, marka sahibinin sorumlulukları ve imha maliyetlerinin paylaşımı.
Orijinal ürünün yetkili distribütör dışından getirilmesi durumunda alınabilecek tedbirler ve sınırları.
OEM üreticinin Türk markasını kendi adına Çin’de tescil etmesi vakası ve önleyici sözleşme maddeleri.
Online platformlardaki sahte ürünlerle gümrük müdahalesi entegrasyonu, platform sorumluluğu.
Marka tescili dışında ürünün dış görünümünün endüstriyel tasarım tescili ile korunmasının pratik faydaları.
Yatırımcı/satış süreçlerinde GKS başvurusunun firma değerine yansıması ve due diligence süreci.
HVAC ve İklimlendirme Sektörüne Özel Çıkarımlar
Inovair olarak Mitsubishi Electric, Mitsubishi Heavy, Daikin, Gree gibi global markaların çözüm ortağı olarak çalışıyoruz. Aynı zamanda endüstriyel havalandırma ekipmanlarında Türkiye merkezli üretici markalarla iş birliği yürütüyoruz. Bu pozisyon, FSMH ve gümrük konularında bize özel sorumluluk yüklüyor.
HVAC Sektöründe En Sık Karşılaşılan FSMH Riskleri
- Sahte etiketleme: Çin/Uzak Doğu kaynaklı düşük kaliteli klima/fan ürünlerinin Mitsubishi, Daikin gibi markaların etiketiyle Türkiye’ye girmesi.
- Paralel ithalat: Yetkili distribütör olmadan getirilen orijinal ürünler — gümrükte alıkonabilir.
- OEM marka çakışması: Çin’de aynı kalıbı farklı Türk firmaları için üreten fabrikaların ürün karışıklıkları.
- VRF kompresör/PCB taklitleri: Yedek parça pazarında özellikle kompresör ve elektronik kart taklitleri yaygın.
- CE belgesi sahteciliği: CE etiketi olduğu hâlde gerçek bir uygunluk testinden geçmemiş ürünler.
Inovair’in Yaklaşımı
Bu risklere karşı bizim koruma stratejimiz üç katmanlı:
- Birinci katman — Tedarikçi: Sadece yetkili distribütör/üretici kanalından ürün alımı, fatura ve menşe belgesi zinciri.
- İkinci katman — Operasyonel: Ürün üzerinde seri numarası kontrolü, üretici onaylı garanti zinciri.
- Üçüncü katman — Müşteri güvencesi: Proje teslim dosyalarında ürünün orijinallik belgesi, çözüm ortakları sayfasında resmî yetkili distribütör beyanı.
Endüstriyel projelerimizde Canik Savunma (Samsun, 11.000 m² VRF), Segheza Ambalaj (İzmir, 8.000 m² kanallı VRF), Kaban Makina (İstanbul, 6.000 m² fabrika) gibi büyük ölçekli işlerde kullanılan ekipmanların FSMH uyumluluğunu belge zinciriyle garanti altına alıyoruz.
Yeni Kurulan Şirketler İçin Marka Koruma Yol Haritası
Seminerden çıkardığımız ve dijital marka inşası perspektifinden değerlendirdiğimiz yol haritası şu şekilde:
- Marka Tescili (1. ay) — TÜRKPATENT’te kelime markası + logo + sınıf seçimi. İhracat planı varsa Madrid Protokolü değerlendirmesi.
- Dijital Varlık Kaydı (1-2. ay) — Domain (.com.tr, .com, .net), sosyal medya hesapları (aynı kullanıcı adı), GitHub/yazılım deposu (varsa).
- Tasarım Tescili (2-3. ay) — Ürün ambalajı, ürün dış görünümü, web sitesi UI/UX için endüstriyel tasarım tescili.
- GKS Başvurusu (3-4. ay) — Tescil belgesi sonrası Ticaret Bakanlığı GKS portalı üzerinden başvuru. 30 gün içinde onay.
- İthalat/Tedarik Sözleşmeleri (4-6. ay) — Yurt dışı üreticiyle FSMH maddelerinin yer aldığı sözleşme: münhasırlık, marka çatışmaması, üretici ülkede marka tescili yaptırma yasağı.
- Devlet Destekleri Başvurusu (6-12. ay) — İhracatçı Birlikleri üzerinden markalaşma ve tasarım destek başvurularının başlatılması.
- İhracat Tescili (12. ay+) — Hedef ülkelerde marka tescil süreci, ETGB ile ihracat operasyonu.
Sonuç: Marka Değeri Sadece Tescille Yaratılmaz
29 Nisan 2026 İTO seminerinin bize gösterdiği ana mesaj şu: fikri ve sınai mülkiyet hakları kâğıt üzerinde değil, gümrükte, sözleşmede, üretim hattında ve dijital varlıklarda yaşar. Marka tescili gerekli ama yetersiz. Asıl iş, tescili aktif korumaya çevirecek bir uyumluluk ekosistemi kurmak.
HVAC sektörünün, Inovair’in ve genel olarak yeni kurulan Türk firmalarının ortak çıkarı, bu ekosistemi başlangıç aşamasında doğru kurmak. Geç kalmış marka koruma süreçleri sahte ürün, paralel ithalat veya üretici tuzağı vakalarında çok daha pahalıya mâl oluyor.
Sıkça Sorulan Sorular
GKS başvurusu için marka tescili zorunlu mu?
GKS başvurusu ücretli midir, ne kadar sürer?
Çin’den OEM ürün ithal ederken markamızı nasıl koruruz?
Paralel ithalat gümrükte durdurulur mu?
Yeni kurulan bir şirket için marka koruma yol haritası nedir?
İhracatçılar için markalaşma destekleri nelerdir?
Sahte ürün gümrükte yakalanırsa ne olur?
HVAC sektöründe en sık karşılaşılan FSMH ihlalleri nelerdir?
İklimlendirme ve HVAC Projelerinizde Orijinal Ürün Garantisi
Inovair olarak Mitsubishi Electric, Mitsubishi Heavy, Daikin, Gree çözüm ortaklığımızla; tedarikçi belge zinciri, gümrük uyumluluğu ve marka koruma süreçlerini eksiksiz yöneterek projelerinize teslim ediyoruz. Endüstriyel havalandırma, VRF sistemleri ve mekanik tesisat ihtiyaçlarınız için bizimle iletişime geçin.
Ücretsiz Keşif Talep Et →Kaynaklar ve İlgili Bağlantılar
- T.C. Ticaret Bakanlığı — FSMH gümrük başvuru sistemi
- TÜRKPATENT — Marka, patent, tasarım tescil işlemleri
- İstanbul Ticaret Odası — Etkinlik ve seminer programı
- Inovair Blog: Qingdao Ticaret Heyeti Buluşması
- Inovair Referans Projeleri
- Inovair Çözüm Ortakları
Bu yazı, 29 Nisan 2026 tarihinde T.C. Ticaret Bakanlığı ve İstanbul Ticaret Odası iş birliğiyle düzenlenen “Gümrük ve Dış Ticaret Mevzuatı Açısından Fikri ve Sınai Mülkiyet Hakları” seminerine Inovair adına katılım sonrasında hazırlanan notlar ve sektörel yorumlardan oluşmaktadır. Yazı hukuki danışmanlık niteliği taşımaz; gümrük ve marka süreçlerinizde mutlaka konusunda uzman gümrük müşaviri ve marka avukatından destek alınmalıdır.
