Endüstriyel Havalandırma Sistemi Seçim Kriterleri ve Doğrulama
Tanıdık geliyor mu?
- Firmalardan birbirinden çok farklı teklifler aldınız.
- Çatı fanı mı, noktasal emiş mi, santral mi karar veremiyorsunuz.
- Kışın havalandırma çalışınca ısıtma gideri artıyor.
- Kurulan sistem çalışıyor ama ortam düzelmedi.
Hangi sistemin doğru olduğu tesise göre değişir: ortam havasını genel olarak değiştirmek, kirleticiyi çıktığı noktada yakalamak, ısısı geri kazanılan taze hava santrali veya çatıdan sıcak hava tahliyesi. Kararı kirletici türü, kaynak sayısı, ısı yükü, kış ısı kaybı ve patlama riski belirler. Seçimin sahada hangi ölçümlerle doğrulanacağını teklifte baştan yazıyoruz.
- 20+ yıltoplam saha deneyimi
- 50+tamamlanan proje
- 4 ilİstanbul · Kocaeli · Sakarya · Yalova
- Yazılıteklifte kapsam, sorumlu taraflar ve hariç işler
Hizmet kapsamı
Genel seyreltme havalandırması
Kirletici yayılı, düşük toksisiteli ve kaynağı hareketliyse kullanılır. Debi Q = G × K / Ca bağıntısıyla, karışım katsayısı K = 2-5 aralığında alınır; kötü karışımda aynı debi 2,5 kat daha az seyrelme verir (Kaynak: OSHA OTM). Kaynak belirli bir noktadaysa bu tip tek başına yetersiz kalır.
Lokal egzost (kaynakta yakalama)
Kaynak, taşlama, boya kabini ve enjeksiyon gibi noktasal kaynaklarda ilk tercih budur. Yakalama hızı kirleticinin çıkış enerjisine göre 0,25-0,5 m/s (durgun havaya buharlaşma) ile 2,5-10 m/s (taşlama, kumlama) arasında seçilir (Kaynak: OSHA OTM). Davlumbaz kaynağa yaklaştıkça gereken debi düşer.
Isı geri kazanımlı (IGK) taze hava santrali
Egzost debisi yüksek ve kış ısıtma yükü belirleyiciyse egzost ile taze hava aynı santralde eşleştirilir. AB 1253/2014 ecodesign kuralı çift yönlü santrallerde ısı geri kazanım ısıl verimini plakalı ve rotorlu eşanjörde en az %73, sıvı devreli tipte en az %67 ister; bypass zorunludur (Kaynak: AB 1253/2014).
Çatı fanı ve ısı tahliyesi
Isı yükü baskın, kirletici yükü düşük yüksek holde çatı aspiratörü ile alçak seviye hava girişi kullanılır. Bu tip proses kirleticisini kontrol etmez; yalnız sıcaklık tabakalaşmasını kırar. Çatı fanı da 125 W-500 kW aralığında Ecodesign verim eşiğine tabidir (Kaynak: AB 327/2011).
Ne zaman hangi sistem
Karar sırası: önce kaynak tanımlanır; noktasal ve toksik ise lokal egzost, yayılı ise genel seyreltme, ısı baskınsa çatı tahliyesi seçilir. Egzost debisi yüksek ve kış ısıtma maliyeti belirleyiciyse IGK santral karşılaştırmaya girer; verim eşiği %73'tür (Kaynak: AB 1253/2014). Doğalgaz, LPG veya tehlikeli madde bulunan mahallerde fan ve motor ex-proof olur (Kaynak: BYKHY md. 88).
Doğrulama ve kabul ölçümleri
Sistem tipi ne olursa olsun kabul 6 ölçümle yapılır: davlumbaz yüz veya yakalama hızı, davlumbaz statik basıncı baz değeri, fan debi-basınç çalışma noktası, kanal kaçak testi, mahal basınç farkı ve motor elektrik verisi. Baz değerden sapma sonraki kontrollerde tıkanma veya kaçak işaretidir (Kaynak: OSHA OTM).
Teknik seçim ölçütleri
Seçenekleri bu ölçütlerle, aynı tasarım girdileri üzerinden karşılaştırıyoruz.
| Kirletici sınıfı | Toz, duman, buhar veya gaz; maruziyet sınırı OSHA Tablo Z-1 ile kıyaslanır (ör. CO 50 ppm TWA) (Kaynak: OSHA) |
|---|---|
| Kaynak sayısı ve konumu | Noktasal ve sabit → lokal egzost; yayılı veya hareketli → genel seyreltme |
| Yakalama hızı hedefi | 0,25-0,5 m/s durgun buharlaşma; 0,5-1 m/s düşük hızlı kaynak; 1-2,5 m/s aktif üretim; 2,5-10 m/s yüksek enerjili kaynak (Kaynak: OSHA OTM) |
| Kış ısı kaybı | IGK santral için ısıl verim ≥%73 (plakalı, rotorlu) veya ≥%67 (sıvı devreli) (Kaynak: AB 1253/2014) |
| Fan verimi | 125 W-500 kW fanlarda Ecodesign verim sınıfı ve AMCA 201 sistem etkisi payı |
| Kanal sızdırmazlığı | Sızdırmazlık sınıfı A, B veya C ve kaçak sınıfı CL 3-24; test basıncı yazılı (Kaynak: SMACNA) |
| Patlayıcı ortam | Gaz, LPG veya tehlikeli madde varsa ex-proof fan ve motor (Kaynak: BYKHY md. 88) |
| Kabul ölçümü sayısı | 6 ölçüm: yakalama hızı, davlumbaz SP, fan çalışma noktası, kaçak, basınç farkı, elektrik |
Hesap yöntemimiz
Hesap yapmadan ekipman önermiyoruz. Kullandığımız yöntemi yazılı olarak teslim ediyoruz.
- 1
Yakalama hızı ölçümü
Davlumbaz açıklığında en az 4 noktada hız ölçülür; duman tüpüyle akış yönü gözlenir. Ölçülen değer OSHA OTM yakalama hızı aralığıyla karşılaştırılır. Sahada gördüğümüz: 1 kanal çapı mesafede yakalama hızı kanal hızının 1/10'una, 2 çapta 1/100'üne iner; ölçüm noktası bu yüzden davlumbaz ağzı değil, kaynağın kendisidir (OSHA OTM).
- 2
Davlumbaz statik basıncı baz kaydı
İlk devreye almada her davlumbazın statik basıncı Pa cinsinden kaydedilir. OSHA OTM günlük kontrol listesinde davlumbaz statik basıncı ve hava temizleyici basınç düşümü yer alır; baz değerden sapma kanal tıkanması, filtre dolması veya kaçak işaretidir ve ölçüm 1 nokta ile yapılır (Kaynak: OSHA OTM).
- 3
Fan çalışma noktası ve sistem etkisi
Debi ve toplam basınç üretici eğrisinde işaretlenir; giriş ve çıkış bağlantı geometrisinden kaynaklanan sistem etkisi AMCA 201 yöntemiyle eklenir. Temiz ve kirli filtre için 2 çalışma noktası kontrol edilir; motor akımı etiket değeriyle kıyaslanır (Kaynak: AMCA 201).
- 4
Kanal kaçak testi
Kanal bölümü kapatılıp test basıncında kaçak debisi ölçülür; sonuç kaçak sınıfı CL değeriyle karşılaştırılır. Sızdırmazlık sınıfı A tüm ek yerlerinin kapatılmasını ister; test basıncı ve kabul sınıfı teklifte yazılı olmalıdır (Kaynak: SMACNA).
- 5
Mahal basınç farkı ve telafi havası
Egzost çalışırken mahal ile komşu hacim arasındaki basınç farkı ölçülür. Telafi havası verilmeyen tesiste mahal negatif basınca düşer ve egzost debisi tasarım değerinin altına iner; egzost ile telafi fanı kilitlenir ve 2 ayrı noktadan debi doğrulanır (Kaynak: OSHA OTM).
- 6
IGK verim doğrulaması
Isı geri kazanımlı santralde 4 sıcaklık noktası (taze hava giriş-çıkış, egzost giriş-çıkış) ve 2 debi kaydıyla ısıl verim hesaplanır; sonuç üretici verisi ve AB 1253/2014 eşiğiyle karşılaştırılır. Bypass damperinin yaz konumu ayrıca test edilir (Kaynak: AB 1253/2014).
Süreç nasıl ilerler?
- 01
Kirletici ve ısı envanteri
Kaynak sayısı, konumu, kirletici sınıfı, ısı yükü ve vardiya kaydedilir; güvenlik bilgi formları toplanır.
- 02
Sistem tipi eleme
4 sistem tipi ölçüt tablosuyla elenir; kalan seçenekler aynı girdilerle karşılaştırılır.
- 03
Ölçüt tablosu ve şartname
Yakalama hızı, IGK verimi, fan verim sınıfı, kaçak sınıfı ve ex-proof gereği şartnameye yazılır.
- 04
Teklif karşılaştırma
Teklifler aynı 8 ölçüt ve tam ürün verisiyle yan yana konur; eksik ölçüt varsayım olarak işaretlenir.
- 05
Kabul ölçüm planı
6 kabul ölçümünün noktası, cihazı, toleransı ve sorumlu tarafı uygulama öncesinde yazılır.
Teslim ettiklerimiz
- Sistem tipi karşılaştırma tablosu
- Ölçüt bazlı şartname maddeleri
- Kabul ölçüm planı ve baz değer kaydı
- IGK verim ve kaçak testi raporu
Talep bölgemiz: İstanbul · Kocaeli · Sakarya · Yalova
Sık sorulan sorular
Çatı fanı ile sıcak hava tahliyesi yeterli midir?
Yalnız ısı yükü baskın ve kirletici yükü düşük yüksek hollerde yeterli olabilir. Çatı aspiratörü sıcaklık tabakalaşmasını kırar fakat proses kirleticisini kaynakta yakalamaz; kaynak, taşlama veya boya varsa lokal egzost şarttır. Fan 125 W-500 kW aralığında Ecodesign verim eşiğine tabidir (Kaynak: AB 327/2011).
Endüstriyel havalandırma sistemi tipleri nelerdir?
Dört ana tip vardır: genel seyreltme havalandırması, kaynakta yakalayan lokal egzost, ısı geri kazanımlı taze hava santrali ve çatı fanıyla ısı tahliyesi. Seçim kirletici sınıfı, kaynak sayısı ve ısı yüküne göre yapılır; noktasal kaynakta lokal egzost, yayılı yükte seyreltme öne çıkar. Seyreltme hesabında karışım katsayısı K = 2-5 alınır (Kaynak: OSHA OTM).
Isı geri kazanımlı santral hangi tesiste mantıklıdır?
Egzost debisi yüksek ve kış ısıtma yükü belirleyici olan tesislerde. AB 1253/2014 kuralı çift yönlü santrallerde ısıl verimi plakalı ve rotorlu eşanjörde en az %73, sıvı devreli tipte en az %67 ister. Yağlı veya yapışkan kirletici taşıyan egzostta eşanjör kirlenmesi ve 4 noktalı sıcaklık ölçümüyle verim doğrulaması ayrıca planlanır.
Endüstriyel havalandırma kabul ölçümleri nelerdir?
Kabul 6 ölçümle yapılır: davlumbaz yüz veya yakalama hızı, davlumbaz statik basıncı baz değeri, fan debi-basınç çalışma noktası, kanal kaçak testi, mahal basınç farkı ve motor elektrik verisi. Her ölçümün noktası, cihazı ve toleransı uygulamadan önce yazılır; davlumbaz statik basıncı OSHA OTM günlük kontrol listesindedir ve baz değerden sapma tıkanma veya kaçak işaretidir (Kaynak: OSHA OTM).
Kanal sızdırmazlık testi zorunlu mu?
Yönetmelik bunu zorunlu kılmaz; şartname kararıdır. Kaçak ölçülmeden fan çalışma noktası doğrulanamaz. SMACNA yöntemi kanalı sızdırmazlık sınıfı A, B veya C ile tanımlar ve kaçak sınıfını CL 3 ile 24 arasında verir. Test basıncı, kabul sınıfı ve hangi bölümlerin test edileceği teklifte yazılı olmalıdır (Kaynak: SMACNA).
Yakalama hızı nasıl ölçülür ve hangi değer hedeflenir?
Davlumbaz açıklığında en az 4 noktada anemometreyle hız ölçülür, duman tüpüyle akış yönü gözlenir. Hedef, kirleticinin çıkış enerjisine göre seçilir: durgun havaya buharlaşmada 0,25-0,5 m/s, aktif üretimde 1-2,5 m/s, taşlama ve kumlamada 2,5-10 m/s (Kaynak: OSHA OTM). Ölçüm temsili proses yükü altında yapılır.
Ex-proof fan hangi durumda gerekir?
Doğalgaz, LPG veya tehlikeli madde bulunan mahallerde havalandırma fanı ve motoru ex-proof olmalıdır (Kaynak: BYKHY md. 88). Parlayıcı buhar taşıyan egzostta hedef derişim alt patlama sınırının %25'ini, bazı OSHA standartlarında %10'unu geçmez (Kaynak: OSHA OTM). Zon sınıfı, gaz grubu ve sıcaklık sınıfı fan sertifikasıyla eşleştirilir.
İlgili sayfalar
- Endüstriyel Havalandırma Hizmeti
- Endüstriyel Havalandırma Seçim Rehberi
- Havalandırma Kanalı ve Kaçak Testi Rehberi
- Isı Geri Kazanım Geri Ödeme Rehberi
- Hava Hızı Hesaplama
- Hava Şartlandırma Üniteleri
- Çatı Aspiratörü
- Proje: Segheza Ambalaj Kanallı VRF
- Proje: Karizma Tekstil Yüksek Tavan VRF
- Isı Geri Kazanım Sistemleri
- Fabrika Havalandırma Sistemleri
- Kullandığımız Markalar
Doğru sistem tipini birlikte seçelim
Kaynak listenizi, kirletici bilgisini, ısı yükünü ve mevcut ölçümleri gönderin; 4 sistem tipini aynı ölçüt tablosunda karşılaştırıp kabul ölçüm planını birlikte yazalım.
Kesin kapsam ve fiyat, keşif sonrası yazılı teklifte netleşir.